A4 Rody i nazwiska

Rozdział opisuje, jak aplikacja składa z drzewa rody i jak postępuje z nazwiskami. Należy tu nazwisko rodowe, nazwisko po ślubie, formy żeńskie i połączone formy jednego nazwiska. Opisuje aplikację Strom 3.21.2. Zmiany z nowszej wersji mają przy sobie jej numer. Jak imiona i nazwiska trafiają do drzewa z GEDCOM, opisuje A2.

A4.1 Ród i jego założyciel

Ród to linia po mieczu od najstarszego znanego nosiciela nazwiska. Aplikacja liczy go tylko z danych drzewa i zapisuje wyłącznie ręczne poprawki, więc to samo drzewo daje zawsze te same rody. Ród wyznacza założyciel, nie nazwisko. Jedno nazwisko może więc mieć kilka niepołączonych rodów, a jeden ród może mieć kilka zapisów nazwiska.

Każda osoba ma jeden ród z urodzenia. Aplikacja znajduje go według „rodzica w linii”:

• Granice:
  • Bez użytecznego nazwiska jest osoba zastępcza, osoba bez nazwiska i kobieta zapisana pod nazwiskiem męża, jeśli nie ma zapisanego ojca. Taka osoba rodu nigdy nie podzieli ani nie założy.
  • Przybrany rodzic i rodzic zastępczy rodu nie przekazują. Rodzic przysposabiający przekazuje go, gdy nie jest zapisany inny ojciec.
  • Ród powstaje tylko tam, gdzie jest co najmniej jedna rzeczywista osoba z nazwiskiem. Założyciel to osoba na szczycie linii, jeśli jest rzeczywista i ma nazwisko. W przeciwnym razie to najstarszy nosiciel nazwiska w najwyższym pokoleniu, które jakiegoś ma.
  • Inny zapis nazwiska w linii rodu nie dzieli. Pokazuje się jako niepotwierdzona forma rodu, zob. A4.7.
  • „Najstarszy znany” nie znaczy udokumentowany. Udokumentowanie osoby określa R3.8, na ród nie ma wpływu.
  • Córka pozostaje członkinią rodu swojego ojca. Żona, która weszła do rodu przez małżeństwo, pokazuje się w rodzie obok członków, ale do członków się nie liczy.
• Obsługa: Przegląd drzewa → Rody. Szczegóły rodu pokazują Miejscowości, Formy nazwiska i Członkowie według pokoleń; pokolenia numeruje się rzymsko od założyciela.
• Obowiązuje od: aplikacja 3.19.0

A4.1.1 Ręczna edycja rodu

Wyliczenie można poprawić w oknie Edytuj ród… (szczegóły rodu albo menu Akcje rodu przy wierszu Ród osoby).

• Granice:
  • Przed każdą zmianą pokazuje się podgląd Co się stanie z liczbą członków i osób wżenionych. Zmiana to jeden krok wstecz: „Każdą zmianę można cofnąć (Cofnij, Historia zmian).”
  • Dodana forma może połączyć dwa rody, a usunięta forma może ród podzielić. Rody łączy relacja rodzic–dziecko, nie forma nazwiska („Linii nie łączy forma, lecz relacja rodzic–dziecko.”).
  • Drzewo tylko do odczytu i obserwowane drzewo można tylko przeglądać. Zmieniać można tylko otwarte drzewo.
  • Przy drzewie połączonym z badaniem badanie dostaje poprawkę rodu tak samo jak grupy form (wysyłanie zmian zob. S2).
• Obowiązuje od: aplikacja 3.19.0

A4.2 Ród z urodzenia i osoby wżenione

Karta osoby i strona osoby mają wiersz Ród. Członek rodu ma przy nim ród z urodzenia i ewentualnie „· wżeniła się do rodu …” lub „· wżenił się do rodu …”. Kto wszedł do rodu przez małżeństwo, ma „żona w rodzie …” lub „mąż w rodzie …” i ewentualnie „· ród z urodzenia …”.

• Granice:
  • Jako żona lub mąż osoba pokazuje się, gdy nie ma własnego rodu, gdy jej ród to tylko ona sama albo gdy jej ród jest mały (A4.3), a ślub prowadzi do dużego rodu. W przeciwnym razie pokazuje się jako członek.
  • Ród z urodzenia męża lub żony wymienia się tylko wtedy, gdy ma więcej niż jedną osobę.
  • Osoba zastępcza i osoba bez rodu i bez ślubu wiersza rodu nie mają.
  • Na stronach i w eksporcie z ochroną osób żyjących wiersz przy osobie żyjącej pokazuje się tylko przy opcji Pełne dane lub Zostaw tylko nazwisko.
• Obsługa: menu Akcje rodu przy wierszu: Pokaż ród w drzewie, Edytuj ród…, Załóż ród od tej osoby…, Księga rodu…. Wybór rodu w widoku drzewa opisuje A6.
• Obowiązuje od: aplikacja 3.19.0

A4.3 Małe rody i Inne rodziny

Ród z najwyżej 4 rzeczywistymi członkami jest mały. Osób wżenionych nie wlicza się do tych 4. Małe rody stoją pod Inne rodziny (do 4 osób), duże rody mają własny wiersz.

• Granice:
  • Do Innych rodzin nie należy ród, który tworzy jedna osoba wżeniona do innego rodu. Takiego rodu nie ma w liście rodów wcale; osoba jest widoczna przy rodzie, do którego weszła przez małżeństwo.
  • Dwie różne zasady: duży ród odróżnia się od rodów o tej samej nazwie tylko względem innych dużych, mały względem wszystkich (A4.4).
• Obsługa: Przegląd drzewa → Rody → Inne rodziny. Na pasku narzędzi Rody → Inne rodziny (A6).
• Obowiązuje od: aplikacja 3.19.0

A4.4 Kolejność i nazwy rodów

Ród nazywa się nazwiskiem założyciela. Ród, który założyła kobieta, nosi formę pierwszego mężczyzny w linii. Jeśli ród ma tę samą nazwę co inne rody, dostaje w nawiasie rozróżnienie.

• Granice:
  • Rody są uporządkowane od największego według liczby rzeczywistych członków, przy remisie według urodzenia założyciela.
  • Rok założyciela to rok urodzenia, w przeciwnym razie chrztu, w przeciwnym razie najstarszego zapisu. Rok przybliżony czyta się jako „ok.”.
  • Miejscowość założyciela to miejsce urodzenia, w przeciwnym razie chrztu, w przeciwnym razie pierwsze zdarzenie z miejscem.
  • Sortowanie w przeglądzie: wielkość (członkowie i osoby wżenione), najstarsze (początek rodu), alfabetycznie (według nazwy w języku aplikacji). Wybór zapamiętuje się na urządzeniu, nie w drzewie.
  • Od 20 dużych rodów przegląd ma wyszukiwanie i pokazuje pierwsze 20 rodów, resztę po rozwinięciu. Szuka się w nazwie, formach nazwiska, miejscowościach i imionach członków.
  • Oś czasu rodów jest zaokrąglona do 50 lat.
• Obsługa: Przegląd drzewa → Rody, pole „Szukaj rodu, miejscowości lub osoby…”. Lista Rody na pasku narzędzi ma tę samą kolejność i nazwy, z Całe drzewo i Inne rodziny (A6).
• Obowiązuje od: aplikacja 3.19.0 (lista Rody na pasku narzędzi 3.21.0)

A4.5 Żeńskie i męskie formy nazwiska

Aplikacja łączy w parę męską i żeńską formę nazwiska jako jedno nazwisko: Horák i Horáková, Vlk i Vlková, Jaworski i Jaworska. Łączenie obowiązuje przy wyszukiwaniu, scalaniu osób, rodach i propozycji nazwiska po ślubie.

• Granice:
  • Drzewo jest czeskie, gdy aplikacja działa po czesku albo gdy któreś nazwisko lub grupa form zawiera czeską literę (á é í ý č ď ě ň ř š ť ů ž ú ľ ĺ ŕ ä ô). Litera ó nie czyni drzewa czeskim.
  • Poza czeskim drzewem czeskich zasad się nie stosuje. Ivanova nie łączy się więc w parę z Ivan.
  • Forma żeńska -ska/-cka/-dzka poza czeskim drzewem należy do -ski. W czeskim drzewie zostaje pod czeskimi zasadami, bo może to być zapis bez znaków diakrytycznych (Liska zamiast Liška). Jaworski łączy się w parę z Jaworska i tak, ale wyszukiwanie „Jaworski” nie znajdzie kobiety zapisanej jako Jaworska.
  • Forma polska musi mieć przed końcówką -i/-a co najmniej 4 znaki. Nazwisko krótsze niż 3 znaki formy żeńskiej nie dostaje.
  • Z -ová wstecz próbuje się wszystkich możliwych form męskich (Jalůvková → Jalůvk, Jalůvka, Jalůvek). Rdzeń musi mieć co najmniej 3 znaki, w przeciwnym razie -ová czyta się jako przymiotnik (Nová → Nový).
  • Formy, które połączy użytkownik (A4.7), obowiązują zawsze, także poza czeskim drzewem.
• Od aplikacji 3.22.0: Drzewo z przewagą polskich nazwisk jest polskie i nie dostaje czeskich zasad nawet przy aplikacji po czesku (Nowak nie dostanie formy Nowaková). Forma żeńska -ska łączy się w parę z -ski w każdym drzewie, w którym -ski występuje.
• Obowiązuje od: aplikacja 1.16.0 (formy polskie 3.21.2)

A4.6 Nazwisko po ślubie i używane nazwisko

Osoba ma rodowe Nazwisko i osobno Nazwisko po ślubie. Nazwisko rodowe wyznacza ród i formy nazwiska. Nazwisko po ślubie służy do wyświetlania i wyszukiwania.

Gdy u kobiety nazwisko po ślubie jest puste, edytor osoby proponuje „Propozycja: …” z nazwiska męża w formie żeńskiej według A4.5. Użyj ją wpisuje, Ukryj propozycję ją ukrywa i ta sama propozycja już się nie pojawi.

• Granice:
  • Mąż to mężczyzna ze związku, który jest lub był małżeństwem (także rozwiedzionym). Spośród ślubów z datą wygrywa ten z najpóźniejszą datą, w przeciwnym razie ostatni w kolejności. Związek bez ślubu propozycji nie daje.
  • Zastępczy mąż propozycji nie daje. Propozycja się nie pojawia, gdy jest taka sama jak nazwisko rodowe.
  • Poza zakresem zasad proponuje się nazwisko męża bez zmian (Brenntaler).
  • Pole Nazwisko po ślubie jest widoczne, gdy jest wypełnione, u kobiety ze związkiem albo po + nazwisko po ślubie.
  • Używane nazwisko (Rodowe / Po ślubie) pokazuje się tylko pod wypełnionym nazwiskiem po ślubie. Przydaje się na przykład po rozwodzie.
• Obsługa: wyświetlanie wszystkich osób zmienia Ustawienia → Karta osoby → Wyświetlanie nazwiska:

Uwaga „dawniej” jest tylko w szczegółach osoby (menu karty, panel relacji, nagłówek edytora), nie na kartach.

• Od aplikacji 3.22.0: u kobiety pole nazwiska rodowego ma podpowiedź „Nazwisko z urodzenia”, a puste nazwisko po ślubie mówi, że należy tu nazwisko uzyskane przez ślub.
• Obowiązuje od: aplikacja 3.13.0 (używane nazwisko 3.18.0)

A4.7 Formy nazwiska drzewa i propozycje z badania

Różne zapisy jednego nazwiska (Horák, Horak, Horrák) można połączyć w grupę. Grupa obowiązuje w całym drzewie: wyszukiwanie, scalanie osób i rody traktują wtedy formy jako jedno nazwisko, także u osób dodanych później.

• Granice:
  • Grupa, która nakłada się na inną, łączy się z nią w jedną.
  • Usuniętą formę drzewo pamięta jako odrzuconą parę.
  • Forma jednej osoby (przydomek, nazwisko od gospodarstwa) należy do Inne formy imienia i nazwiska przy osobie, nie do grup drzewa. Wyszukiwanie (A4.8) i scalanie osób porównują także te formy; po scaleniu zostają formy obu osób, a dochodzi do nich zapis, który przegrał w sporze o nazwisko.
  • Zaproponuj z badania pokazuje propozycje badania na dwóch poziomach: Udokumentowane i Według reguł, każda z powodem i dowodami. Nic się nie połączy bez potwierdzenia (Przyjmij / Odrzuć, Cofnij).
  • Propozycji się nie pokazuje, gdy są odrzucone, już leżą w jednej grupie albo połączyłyby dwie grupy. Pokazuje się 10 propozycji, kolejne po Pokaż jeszcze ….
  • Przyjmij wszystkie udokumentowane i Przyjmij wszystkie różniące się tylko znakami diakrytycznymi pokazują się od 2 propozycji.
  • „Propozycje są dostępne, gdy badanie działa.” Bez badania pokazują się ostatnio wczytane propozycje. Przyjęta grupa „trafi do badania razem z wysłaniem zmian” (S2).
• Obsługa: Ustawienia drzewa → Formy nazwiska… (tylko przy otwartym drzewie), Połącz, Rozłącz, Zaproponuj z badania. Forma jednego rodu: Edytuj ród… → + forma (A4.1.1).
• Obowiązuje od: aplikacja 1.15.0 (propozycje z badania 3.17.0)

A4.8 Wyszukiwanie i sortowanie imion i nazwisk

Wyszukiwanie osoby nie rozróżnia wielkich i małych liter, znaków diakrytycznych ani interpunkcji. Osobę znajduje pod nazwiskiem rodowym, nazwiskiem po ślubie, wszystkimi ich formami (A4.5, A4.7) i pod jej innymi formami imienia i nazwiska.

• Granice:
  • Przy remisie i bez zapytania sortuje się według „nazwisko imię”, alfabetem przeglądarki.
  • Gdy osobę znajdzie tylko nazwisko, którego imię i nazwisko na karcie nie pokazuje, wynik podaje je pod imieniem („po ślubie …”, „z d. …”, „dawniej …”).
  • Łacińska i niemiecka postać imienia (Wenceslaus, Wenzel × Václav) łączy się w parę tylko przy porównaniu odczytanego dokumentu z drzewem, nie w wyszukiwaniu.
• Obsługa: wyszukiwanie na pasku narzędzi, wybór osoby i pole nazwiska w rozszerzonym filtrze.
• Obowiązuje od: aplikacja 3.0.0 (nazwisko po ślubie w wyszukiwaniu 3.13.0)